علت تغییر رنگ طلا چیست؟ دلایل و روش‌های رفع تغییر رنگ

اگر طلا خریده‌اید و مدتی بعد متوجه کدر شدن یا تغییر رنگ آن شده‌اید، احتمالا این سوال برایتان پیش آمده که علت تغییر رنگ طلا چیست و آیا به اصل‌بودن آن مربوط می‌شود یا نه؟ در واقع، تغییر رنگ بیشتر به ترکیبات آلیاژی و نحوه نگهداری مرتبط است نه تقلبی بودن طلا. در این مطلب از سایت لاوین همه دلایل اصلی  تغییر رنگ طلا و روش‌های رفع آن را بررسی می‌کنیم.

آیا تغییر رنگ طلا طبیعی است؟

طلای خالص ۲۴ عیار در برابر زنگ‌زدگی و اکسید شدن بسیار مقاوم است، اما برای ساخت زیورآلات مناسب نیست چون نرم است. برای افزایش استحکام، طلا را با فلزاتی مثل نیکل، نقره یا مس ترکیب می‌کنند. نتیجه‌ی این ترکیب، «آلیاژ طلا» است و درست همین آلیاژها علت اصلی تغییر رنگ طلا در طول زمان هستند.

دلایل اصلی تغییر رنگ طلا

تغییر رنگ طلا پدیده‌ای است که دلایل مختلفی دارد و تنها به یک عامل محدود نمی‌شود. در ادامه، دلایل اصلی این تغییر رنگ را از جنبه‌های مختلف مثل ترکیب آلیاژ، واکنش‌های محیطی، تماس با مواد شیمیایی و نوع روکش بررسی می‌کنیم.

تاثیر آلیاژها بر تغییر رنگ

رنگ و پایداری طلا به نوع فلزهای ترکیب‌شده با آن بستگی دارد.

• مس ته‌رنگ قرمز در آلیاژ ایجاد می‌کند و باعث تغییر رنگ طلا به قرمز می‌شود.
• نیکل و پالادیوم پایه طلای سفید را می‌سازند و در صورت از بین رفتن روکش، زردی زیرین نمایان می‌شود.
• نقره رنگ را روشن‌تر می‌کند ولی در برابر گوگرد حساس‌تر است.

بنابراین علت تغییر رنگ طلای زرد معمولا واکنش فلزهای آلیاژی با رطوبت، عرق یا مواد شیمیایی روی پوست است.

واکنش با مواد شیمیایی و محیطی

طلای خالص واکنش‌پذیر نیست اما فلزات همراه آن در تماس با مواد مختلف تغییر رنگ می‌دهند. عطر، اسپری، کلر استخر، شوینده‌ها، کرم‌های بدن و حتی تعریق زیاد از عوامل عمومی تغییر رنگ طلا هستند. تماس مکرر طلا با پوست مرطوب، فرآیند کدر شدن را سریع‌تر می‌کند.

تماس با گوگرد و اکسیژن

وجود گوگرد در هوا یا مواد آرایشی باعث تیرگی سطح آلیاژ می‌شود. به همین دلیل است که گاهی کاربران می‌پرسند چرا طلا سیاه میشود. همچنین اکسیژن موجود در هوا با گذشت زمان سطح فلز را تیره و مات می‌کند.

آسیب‌های فیزیکی و خراش‌ها

خراش‌های ریز باعث می‌شوند طلا درخشندگی اولیه را از دست بدهد و به‌جای انعکاس کامل نور، کدر به نظر برسد. این حالت مخصوصاً در طلای سفید بیشتر دیده می‌شود.

روکش‌ها و پوشش‌های سطحی

طلای سفید معمولاً با لایه‌ای از رودیوم روکش می‌شود تا رنگ و جلای سردتری پیدا کند. این لایه به مرور از بین می‌رود و رنگ زرد زیر آن نمایان می‌شود. همین امر باعث می‌شود کاربر تصور کند طلا تغییر رنگ داده است، در حالی که تنها روکش از بین رفته است.

تغییر رنگ طلای سفید و زرد

طلای سفید و زرد هر دو از آلیاژ طلا ساخته می‌شوند، اما نوع فلزهای ترکیبی در آن‌ها متفاوت است و همین باعث تفاوت در رفتار رنگی‌شان می‌شود. طلای سفید معمولاً به دلیل از بین رفتن روکش رودیوم تغییر رنگ می‌دهد، در حالی که طلای زرد در اثر تماس با مواد شیمیایی یا واکنش فلزات همراه، کدر یا متمایل به سفید و قرمز می‌شود.

علت تغییر رنگ طلای سفید

ترکیب طلا با فلزاتی مثل نیکل یا پالادیوم رنگ زرد را حذف کرده و با رودیوم پوشش داده می‌شود. با گذشت زمان و ساییدگی، لایه رودیوم نازک می‌شود و رنگ زرد آلیاژ زیرین پیدا می‌شود. پس تغییر رنگ طلا سفید بیشتر به از بین رفتن روکش مربوط است تا واکنش شیمیایی.

علت تغییر رنگ طلای زرد به سفید یا قرمز

در طلای زرد، نشست چربی یا مواد شوینده ممکن است باعث شود کار روشن‌تر دیده شود و ظاهری سفید پیدا کند. در مقابل، وجود مس زیاد در آلیاژ یا تماس آن با مواد اسیدی، ته‌رنگ قرمز ایجاد می‌کند. پس علت تغییر رنگ طلای زرد به سفید یا قرمز بیشتر به نوع ترکیب و تماس‌های محیطی مربوط است.

روش‌های جلوگیری از تغییر رنگ طلا

برای حفظ درخشش طلا و پیشگیری از تغییر رنگ، رعایت چند نکته ساده هنگام استفاده و نگهداری بسیار مؤثر است. در این بخش به روش‌هایی اشاره می‌کنیم که با رعایت آن‌ها می‌توانید تا مدت‌ها رنگ و جلای طلای خود را بدون نیاز به ترمیم حفظ کنید.

نگهداری درست و دوری از مواد شیمیایی

1. قبل از شست‌وشو، استحمام یا رفتن به استخر، طلا را از بدن جدا کنید.
2. از تماس مستقیم عطر و اسپری با طلا پرهیز کنید.
3. طلا را در جعبه جداگانه یا کیسه نمدی نگهداری کنید.
4. در هنگام فعالیت سنگین یا تعریق زیاد، استفاده از طلا را کاهش دهید.

برای آشنایی بیشتر، مقاله نگهداری و مراقبت از طلا و جواهرات را بخوانید تا با آگاهی کامل برای خرید اقدام کنید.

تمیز کردن منظم طلا

با تمیز کردن ماهانه طلا، چربی و آلودگی از سطح پاک شده و جلای اولیه حفظ می‌شود. کافی است زیورآلات را چند دقیقه در آب ولرم و صابون ملایم قرار دهید و سپس با پارچه نرم خشک کنید.

روکش‌ مجدد و رودیوم‌کاری

طلای سفید برای حفظ درخشندگی، بهتر است هر یکی دو سال رودیوم پوشانی شود. طلای زرد هم در صورت کدر شدن می‌تواند روکش مجدد دریافت کند تا رنگ و برق آن احیا شود.

روش‌های رفع تغییر رنگ طلا

اگر طلا تغییر رنگ داده است، نگران نباشید؛ با چند روش ساده می‌توانید رنگ و درخشش اولیه آن را برگردانید. در ادامه، هم ترفندهای خانگی مؤثر و هم روش‌های حرفه‌ای جواهرسازان برای رفع تغییر رنگ طلا را بررسی می‌کنیم.

تمیز کردن خانگی

راه‌های ساده‌ای برای برگرداندن رنگ طلا در خانه وجود دارد:

• آب و صابون ملایم و یک مسواک نرم برای شست‌وشوی سطح کار.
• محلول رقیق جوش شیرین و آب برای لکه‌های تیره‌تر.
• سرکه رقیق یا نوشابه گازدار برای از بین بردن رسوبات سبک.

در همه موارد بعد از تمیز کردن، طلا را کامل بشویید و با دستمال پنبه‌ای خشک کنید تا سطح درخشان شود.

پاک‌کردن حرفه‌ای در جواهرفروشی

اگر تیرگی شدید است یا طلا دارای نگین‌های حساس می‌باشد، بهتر است تمیزکاری توسط جواهرساز انجام شود. در این حالت از بخار، اولتراسونیک و پولیش حرفه‌ای استفاده می‌شود تا رنگ اولیه بازگردد.

رودیوم‌کاری مجدد

برای برگرداندن رنگ سفید و درخشان، رودیوم‌کاری مجدد بهترین گزینه است. جواهرساز لایه قدیمی را می‌زداید و پوشش جدیدی از رودیوم می‌دهد تا کار مثل روز اول بدرخشد.

نکات مهم برای خرید و نگهداری طلای باکیفیت

برای جلوگیری از تغییر رنگ طلا از زمان خرید به نکات و موارد زیر دقت کنید:

• درباره نوع آلیاژ و درصد فلزهای ترکیبی سوال بپرسید.
• از فروشنده بخواهید در مورد وجود یا نداشتن روکش توضیح دهد.
• اگر پوست حساسی دارید، آلیاژهای بدون نیکل انتخاب کنید.
• خرید را از گالری معتبر انجام دهید تا از کیفیت و اصالت کار مطمئن باشید.

پیشنهاد می‌کنیم قبل از خرید، مطلب راهنمای خرید طلا در گالری لاوین را بخوانید تا انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید.

سوالات متداول

علت تغییر رنگ طلا چیست؟

ترکیب نوع آلیاژ، تماس با مواد شیمیایی، تعریق بدن و از بین رفتن روکش‌ها سبب تغییر رنگ می‌شود. بیشتر اوقات خود طلا تغییر نمی‌کند بلکه فلزات همراه آن واکنش نشان می‌دهند.

چرا طلا سفید تغییر رنگ می‌دهد؟

چون لایه رودیوم سطحی در اثر سایش از بین می‌رود و رنگ زرد زیر کار بیرون می‌زند.

چرا طلای زرد به سفید یا قرمز تبدیل می‌شود؟

درخشندگی زیاد یا تجمع مواد شوینده می‌تواند رنگ زرد را روشن‌تر کند و ته‌رنگ سفید بسازد. در مقابل، وجود مس در آلیاژ باعث تغییر رنگ طلا به قرمز می‌شود.

آیا طلای خالص هم تغییر رنگ می‌دهد؟

خیر، طلای ۲۴ عیار تقریبا مقاوم است اما زیورآلات معمولاً از طلا ۱۸ عیار ساخته می‌شوند و ممکن است رنگشان تغییر کند.

چگونه رنگ طلا را برگردانیم؟

تمیز کردن با آب و صابون یا پولیش مخصوص، بیشتر تغییر رنگ‌ها را برطرف می‌کند. برای موارد شدید، رودیوم‌کاری یا حرفه‌ای‌ترین روش، مراجعه به جواهرساز است. برای اطلاعات کامل‌تر می‌توانید مقاله چرا طلا سیاه میشود را در سایت لاوین مطالعه کنید.

سخن پایانی

اکنون که فهمیدیم علت تغییر رنگ طلا چیست، می‌دانیم اکثر این تغییرات طبیعی و برگشت‌پذیر هستند. با نگهداری صحیح، تمیزکاری منظم و انتخاب طلا با آلیاژ مناسب، می‌توان جلای آن را برای سال‌ها حفظ کرد. دقت در خرید از فروشگاه معتبر و انجام سرویس‌های دوره‌ای مثل رودیوم‌کاری، بهترین روش برای درخشش همیشگی زیورآلات طلاست.