راهنمای کامل اصطلاحات بازار طلا

بازار طلا همیشه جذابیت خاص خود را داشته است. اگر شما هم جزو کسانی هستید که به خرید و فروش طلا علاقه‌مندید یا حتی فقط دوست دارید اطلاعات خود را در این زمینه افزایش دهید، آشنایی با اصطلاحات طلا و بازار آن یک ضرورت است. بدون شناخت درست این مفاهیم، ممکن است در هنگام خرید یا فروش دچار سردرگمی شوید و حتی ضرر مالی ببینید.

در این مقاله از گالری لاوین، تلاش کرده‌ایم رایج‌ترین اصطلاحات بازار طلا و اصطلاحات طلا فروشی را با زبان ساده و کاربردی توضیح دهیم. با دانستن معانی این واژه‌ها، می‌توانید با اطمینان بیشتری وارد مغازه طلا فروشی شوید، درباره موضوعاتی مانند عیار، اجرت، اُنس، طلای دست دوم و… اطلاعات کسب کنید و همچنین تجربه خرید طلای هوشمندانه‌تری داشته باشید. برای مثال در زمان خرید گوشواره ميخي طلا کلیه جزییات مربوط به آن را شخصاً می‌توانید بررسی کنید.

چرا شناخت اصطلاحات طلا مهم است؟

آشنایی با اصطلاحات طلا و مفاهیم مرتبط با آن، نه تنها دانش شما را در زمینه خرید و فروش طلا افزایش می‌دهد، بلکه باعث می‌شود با اطمینان بیشتری تصمیم‌گیری کنید. یکی از مشکلات رایج در بازار طلا، استفاده برخی فروشندگان از واژه‌های تخصصی است که ممکن است برای مشتریان گمراه‌کننده باشد. اگر شما این اصطلاحات را بدانید، امکان سوءاستفاده به حداقل می‌رسد و با خیالی راحت‌تر می‌توانید وارد بازار شوید.

از طرف دیگر، درک دقیق اصطلاحات طلافروشی به شما کمک می‌کند اجزای مختلف فاکتور طلا را به خوبی بشناسید. مثلا متوجه می‌شوید که اجرت، مالیات، وزن و عیار چه معنایی دارند و هر کدام چگونه روی قیمت نهایی تأثیر می‌گذارند.

رایج‌ترین اصطلاحات بازار طلا با توضیح ساده

در این بخش، مهم‌ترین و پرکاربردترین اصطلاحات بازار طلا و اصطلاحات طلا فروشی را همراه با توضیحی کوتاه و کاربردی آورده‌ایم تا هنگام خرید، فروش یا حتی به عنوان اطلاعات عمومی، اطلاعات کافی و به‌روزی داشته باشید.

•       قیمت روز طلا: قیمت لحظه‌ای طلا در بازار که بر اساس نرخ جهانی طلا و نرخ ارز تعیین می‌شود. حتما قبل از خرید، قیمت روز طلا را از منابع معتبر بررسی کنید.
•       عیار: عیار نشان‌دهنده خلوص طلاست. طلای ۱۸ عیار یعنی از ۲۴ قسمت، ۱۸ قسمت آن طلا و ۶ قسمت فلزات دیگر است. عدد ۷۵۰ معادل همان ۱۸ عیار است (که یعنی از ۱۰۰۰ واحد، ۷۵۰ واحد طلا است). اکثر زیورآلات طلا در ایران ۱۸ عیار (۷۵۰) هستند. همچنین طلای ۹۱۶ بیشتر در کشورهای عربی و هندی استفاده می‌شود. هنگام خرید طلای زینتی مانند انگشتر طلا زنانه، گوشواره ميخی طلا و… به عیار درج‌شده روی فاکتور و شناسنامه طلا دقت کنید.
•       اجرت ساخت: اجرت ساخت هزینه‌ای است که بابت طراحی و ساخت زیورآلات طلا به قیمت آن اضافه می‌شود. برای مثال، اگر اجرت ساخت یک انگشتر طلا ۱۰ درصد باشد، یعنی علاوه بر قیمت خام طلا، ۱۰ درصد هم بابت اجرت پرداخت می‌کنید.
•   سود فروشنده: میزان سودی که فروشنده طبق ضوابط به قیمت نهایی طلا اضافه می‌کند. مثلا فرض کنید قیمت طلا و اجرت جمعاً ۳ میلیون تومان باشد و سود فروشنده ۷ درصد؛ در این صورت باید ۲۱۰ هزار تومان اضافه‌تر پرداخت کنید.
  سود فروشنده قانونی است اما رقم آن را حتما در فاکتور مشاهده و مقایسه کنید.
•       مالیات ارزش افزوده: مالیاتی که طبق قانون بر خرید طلا تعلق می‌گیرد و توسط فروشنده از خریدار دریافت می‌شود. برای خرید طلای نو، معمولاً درصدی به‌عنوان مالیات ارزش افزوده روی فاکتور اضافه می‌شود. از فروشنده بخواهید مالیات را جداگانه و شفاف در فاکتور قید کند.
•       طلای دست دوم: طلایی که قبلاً توسط فرد دیگری خریداری و استفاده شده و مجدد فروخته می‌شود. چون خرید طلای دست دوم اجرت ساخت و مالیات ندارد، به‌صرفه‌تر است. البته خرید طلای دست دوم به هر حال سود فروشنده دارد. اگر طلای دست دوم را از جای معتبر بخرید، از نظر کیفیت تفاوتی با طلای نو ندارد، اما هزینه‌های جانبی‌اش کمتر است.
•       طلای آب‌شده: طلایی که ذوب شده و به صورت شمش یا تکه‌های بدون فرم در می‌آید. معمولا برای سرمایه‌گذاری استفاده می‌شود و کسانی که می‌خواهند فقط سرمایه‌گذاری کنند، به جای زیورآلات، طلای آب‌شده می‌خرند. قبل از خرید طلای آب‌شده، حتماً از اعتبار فروشنده مطمئن شوید و شناسنامه معتبر دریافت کنید.
•       طلا کم اجرت: به طلاهایی که اجرت ساخت آن‌ها کمتر از مقدار معمول است، گفته می‌شود. برخی مدل‌ها مانند النگو یا حلقه ساده جزء طلاهای کم اجرت محسوب می‌شوند. برای سرمایه‌گذاری و فروش مجدد، طلا کم اجرت گزینه مناسبی است.
•       سکه پارسیان، سکه بانکی، طلای نو: سکه پارسیان، سکه‌ای غیربانکی است که توسط بخش خصوصی ضرب می‌شود. سکه بانکی، سکه رسمی بانک مرکزی است. طلای نو، به طلای دست‌اول و خریداری‌نشده می‌گویند. سکه پارسیان معمولاً برای هدیه یا سرمایه‌گذاری‌های کوچک خریداری می‌شود. در انتخاب بین سکه بانکی و پارسیان به موضوع حباب سکه چیست؟ توجه کنید تا در زمان خرید دچار اشتباه نشوید.
•       اُنس طلا  (Ounce): واحد بین‌المللی اندازه‌گیری وزن طلا که معادل ۳۱.۱ گرم است. قیمت جهانی طلا بر مبنای هر اُنس اعلام می‌شود. افزایش یا کاهش قیمت اُنس، روی قیمت روز طلا در ایران تاثیر مستقیم دارد.
•       نرخ تبدیل عیار: فرمولی برای تبدیل طلا با عیارهای مختلف (مثلا تبدیل ۲۴ عیار به ۱۸ عیار) است. اگر قیمت طلای ۲۴ عیار را بدانید، با نرخ تبدیل می‌توانید قیمت طلای ۱۸ عیار را محاسبه کنید. برای مثال، اگر قیمت یک گرم طلای ۲۴ عیار ۳,۳۰۰,۰۰۰ تومان باشد، برای محاسبه قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار باید آن را در عدد ۰.۷۵ ضرب کنید که معادل با ۲,۴۷۵,۰۰۰ تومان می‌شود. برای مقایسه قیمت‌ها، نرخ تبدیل عیار را بدانید تا دچار اشتباه نشوید.
•       مظنه طلا: به قیمت یک مثقال (۴.۶۰۸ گرم) طلای ۱۷ عیار در بازار ایران مظنه گفته می‌شود. اگر مظنه طلا امروز ۱۲ میلیون تومان باشد، می‌توانید قیمت هر گرم طلا را تخمین بزنید. مظنه بیشتر برای طلافروشان و فعالان بازار مهم است.
•       طلای ماشینی و دست‌ساز: طلای ماشینی با دستگاه ساخته می‌شود و طلای دست‌ساز کاملاً با دست تولید می‌شود. انگشترهای خاص و سفارشی معمولاً دست‌ساز هستند، اما برخی مدل‌ها مانند حلقه ساده ماشینی‌اند. طلای دست‌ساز معمولاً اجرت ساخت بالاتری دارد و برای سفارش‌های ویژه مناسب است.

اصطلاحات تخصصی طلاسازی و طلافروشی

اگر علاقه‌مندید فراتر از خرید و فروش به دنیای اصطلاحات طلاسازی وارد شوید، با این اصطلاحات تخصصی بیشتر آشنا شوید.

•       ریگیری: به فرآیند آزمایش و سنجش میزان خلوص طلا، برای تعیین دقیق عیار گفته می‌شود. وقتی طلا یا طلای آب‌شده را می‌خواهند بفروشند، آن را به آزمایشگاه ریگیری می‌فرستند تا عیار دقیقش مشخص شود.
•       ذوب طلا:حرارت دادن طلا تا جایی که به حالت مایع تبدیل شود تا بتوان آن را به شکل جدید درآورد. وقتی طلای کهنه یا دست دوم را جمع می‌کنند، آن را ذوب می‌کنند تا شمش یا قالب جدید بسازند.
•       قالب‌گیری: فرایندی که در آن طلا را پس از ذوب، داخل قالب مخصوص می‌ریزند تا شکل دلخواه به دست آید. مثلا برای ساخت انگشتر، ابتدا قالب آن آماده شده و طلای مذاب داخل قالب ریخته می‌شود.
•       سفیدکاری: عملیاتی که طی آن سطح طلای زرد را با فلزاتی مانند رودیوم روکش می‌کنند تا سفید و براق شود. طلای سفید محبوب امروزی در واقع طلای زردی است که سفیدکاری شده است.
•       آب‌کاری: آب‌کاری، پوشاندن سطح طلا با یک لایه نازک از فلزات دیگر (مثل رودیوم یا نیکل) برای افزایش دوام یا تغییر رنگ است. گوشواره‌های طلای سفید اغلب آب‌کاری می‌شوند تا درخشش و ماندگاری بیشتری داشته باشند.
•       سرتراش و تراش‌کاری: فرایندی برای تراش دادن و صاف‌کردن سطح طلا برای رسیدن به فرم نهایی و ظریف‌تر کردن کار است. مثلا در ساخت انگشتر یا گردنبند، پس از قالب‌گیری، سرتراش و تراش‌کاری انجام می‌شود تا سطح کار کاملا صیقلی و زیبا باشد.
•       رکاب‌سازی: ساخت بخش فلزی نگهدارنده سنگ یا نگین در انگشتر و برخی جواهرات. برای مثال، در انگشتر طلا زنانه، رکاب همان قسمتی است که نگین یا سنگ روی آن سوار می‌شود.

نکاتی برای درک بهتر فاکتور خرید طلا

از مهم‌ترین مراحل خرید طلا، توجه به فاکتور و جزئیات آن است. فاکتور خرید طلا، مدرک رسمی معامله شماست و باید تمام اطلاعات لازم را به‌صورت شفاف و دقیق داشته باشد. خواندن درست اجزای فاکتور، از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری می‌کند. همچنین نگهداری فاکتور خرید، مخصوصاً برای طلای دست دوم یا هنگام فروش مجدد، اهمیت بالایی دارد و از حقوق شما به عنوان خریدار محافظت می‌کند.

در فاکتور خرید طلا، هر بخش نقش مهمی در شفافیت معامله دارد. بهتر است با دقت به این اجزا توجه کنید:

• وزن خالص طلا: مقدار طلای خالصی که خریداری کرده‌اید (معمولاً به گرم نوشته می‌شود).
• عیار طلا: عددی که خلوص طلا را نشان می‌دهد، مثلاً ۱۸ عیار یا ۷۵۰.
• قیمت روز طلا: نرخ هر گرم طلا در روز معامله که مبنای محاسبه قیمت کل است.
• اجرت ساخت:‌ مبلغ یا درصدی که بابت هزینه ساخت به قیمت طلا اضافه می‌شود.
• سود فروشنده: میزان سود قانونی که توسط فروشنده به قیمت کل افزوده می‌شود.
• مالیات ارزش افزوده: مالیاتی که طبق قانون بر خرید طلا تعلق می‌گیرد و جداگانه باید در فاکتور ثبت شود.
• شرح محصول نوع و مشخصات دقیق زیورآلاتی که می‌خرید (مثل انگشتر، گوشواره و …).
• تاریخ و شماره فاکتور
• نام و کد فروشگاه

همچنین در فاکتور خرید طلا، این موارد الزامی است و نبود هر کدام می‌تواند باعث ایجاد مشکل در زمان فروش مجدد شود:

•   وزن و عیار دقیق طلا
• اجرت و مالیات به صورت مجزا
• نام و مهر فروشگاه
• شرح و مشخصات دقیق کالا
• قیمت نهایی قابل پرداخت

نتیجه‌گیری

آشنایی با اصطلاحات بازار طلا و مفاهیم تخصصی طلا فروشی، به شما این امکان را می‌دهد که با اطمینان و آگاهی بیشتر وارد بازار شوید و انتخاب‌هایی هوشمندانه‌تر داشته باشید. هرچه اطلاعات شما درباره اصطلاحات طلا و جزئیات فاکتور خرید بیشتر باشد، احتمال سوءاستفاده یا پرداخت هزینه‌های اضافی به‌مراتب کمتر می‌شود. در واقع، دانستن اصطلاحات طلا و اصطلاحات طلاسازی، اعتماد به نفس شما را به‌عنوان خریدار افزایش می‌دهد و تجربه خرید طلا را برایتان لذت‌بخش‌تر می‌کند.

برای کسب اطلاعات بیشتر و درک عمیق‌تر از بازار طلا، پیشنهاد می‌کنیم مقالات زیر را نیز مطالعه کنید:

• حباب سکه چیست؟
• طلا مردانه
• طلا زیر یک گرم