چگونه تشخیص دهیم الماس واقعی است؟

روش‌های متعددی برای تشخیص الماس واقعی از نمونه‌های تقلبی وجود دارد. برخی از این روش‌ها به‌قدری ساده‌اند که افراد عادی نیز قادر به تست آن‌ها هستند. البته در برخی مواقع نیز کمک‌گرفتن از کارشناسان متخصص ضروری است. در این مقاله از سایت لاوین مطالب مفیدی در پاسخ به سوال «چگونه بفهمیم الماس اصل است؟» ارائه می‌دهیم.

چرا تشخیص اصالت الماس اهمیت دارد؟

الماس یکی از گران‌ترین سنگ‌های قیمتی دنیاست. همین موضوع باعث شده که انواع بدل‌ها مثل شیشه، زیرکنیا (CZ) یا حتی موئیسایت به‌جای الماس واقعی به فروش برسند. اگر شیوۀ درست تشخیص الماس واقعی از تقلبی را ندانیم؛ ممکن است سرمایه زیادی را برای سنگی مصنوعی خرج کنیم. بنابراین یادگیری چند روش ساده برای تست، پیش از خرید یا فروش الماس، ضروری به نظر می‌رسد.

روش‌های خانگی تشخیص الماس واقعی

ساده‌ترین روش‌های تشخیص الماس واقعی از نوع تقلبی به شرح زیر است:

1.    تست خط  (Line/Dot Test)

برای استفاده از این روش طبق مراحل زیر پیش بروید:

• یک کاغذ سفید بردارید و روی آن خطی سیاه یا نقطه‌ای پررنگ بکشید.
• الماس را روی خط بگذارید.
• اگر خط از زیر سنگ محو شد و به‌وضوح دیده نشد، احتمال واقعی بودن الماس بالاست.
• اگر خط واضح و قابل مشاهده بود، احتمالاً با یک بدل طرف هستید.

دلیل علمی این آزمایش: ضریب شکست نور در الماس بسیار بالاست و به همین دلیل خطوط پشت سنگ ناپدید می‌شوند.

2.    تست بخار  (Fog Test)

یکی از روش‌های تشخیص اصالت الماس، تست بخار است. به‌دلیل انتقال سریع حرارت در الماس، بخار روی سطح آن باقی نمی‌ماند و خیلی زود از بین می‌رود. شیوه انجام این آزمایش به صورت زیر است:

 

• الماس را در دست گرفته و روی آن بدمید.
• اگر بخار در کمتر از ۱–۲ ثانیه محو شد، احتمالاً سنگ واقعی است.
• اگر بخار مدت طولانی باقی ماند، احتمالاً بدل است.

3.    تست آب  (Water Test)

از دیگر روش‌های خانگی تشخیص الماس تست آب است. مراحل این آزمایش عبارت‌اند از:

• یک لیوان آب بردارید و سنگ را داخل آن بیندازید.
• الماس واقعی به دلیل چگالی بالا به سرعت به ته لیوان می‌رود.
• سنگ‌های تقلبی سبک‌تر ممکن است شناور بمانند یا خیلی آرام پایین بروند.

4.    نور و انعکاس  (Sparkle Test)

الماس واقعی درخشش خاص و منحصربه‌فردی دارد. این سنگ نور سفید را به شدت بازتاب می‌دهد و همزمان نور را به رنگ‌های رنگین‌کمانی می‌شکند، مثل یک منشور. در مقابل، سنگ‌های بدل الماس فقط براق هستند و رنگ‌ها فقط داخل سنگ دیده می‌شوند. در صورتی که الماس واقعی حتی در نور کم هم برق خاص خود را دارد و به راحتی از سنگ‌های تقلبی قابل تشخیص است.

5.    تست مقاومت حرارتی  (Heat Test)

مراحل این روش از تشخیص الماس واقعی به شرح زیر است:

• الماس را ۳۰–۴۰ ثانیه در معرض شعله قرار دهید، سپس آن را در آب سرد بیندازید.
• اگر سنگ ترک خورد یا شکست، تقلبی است.
• الماس واقعی در برابر تغییر ناگهانی دما مقاومت بالایی دارد و آسیبی نمی‌بیند.

البته این روش را با احتیاط انجام دهید؛ چون اگر سنگ تقلبی باشد ممکن است کاملاً از بین برود.

مواردی که شرح دادیم، بخشی از روش‌های خانگی برای تشخیص الماس اصل از تقلبی بود. اگر به سنگ‌های زینتی علاقه دارید، مطالعه مطلب تبدیل سایز الماس به قیراط نیز برایتان کاربردی خواهد بود. در ادامه نیز به بررسی نشانه‌های ظاهری و جزئیات ظریف الماس واقعی می‌پردازیم.

نشانه‌های ظاهری در الماس واقعی

وقتی صحبت از تشخیص الماس واقعی می‌شود، ظاهر سنگ سرنخ‌های مهمی برای ارائه دارد. جواهرشناسان حرفه‌ای پیش از هرگونه تست آزمایشگاهی، ابتدا به جزئیات ظاهری و کیفیت نگین نگاه می‌کنند. در این بخش دو عامل مهم یعنی شفافیت (Clarity) و کیفیت قاب و نگین (Setting) را بررسی می‌کنیم.

شفافیت (Clarity) و Inclusions

جالب است بدانید که برای تشخیص الماس واقعی 4 معیار مهم وجود دارد که به 4c معروفند. چهار معیار اصلی برای ارزش‌گذاری الماس شامل وزن (Carat)، رنگ (Color)، شفافیت (Clarity) و تراش (Cut) می‌شود. شفافیت در واقع میزان وجود ناخالصی‌ها و نواقص داخلی و خارجی سنگ را نشان می‌دهد.

Inclusions  چیست؟

Inclusions به خطوط، نقاط یا ذرات ریز معدنی گفته می‌شود که درون الماس طبیعی به‌وجود می‌آیند. این ناخالصی‌ها طی میلیون‌ها سال و تحت فشار و دمای بسیار بالا شکل گرفته‌اند و نشانه‌ای از طبیعی بودن الماس هستند.

• الماس طبیعی: تقریباً همیشه دارای Inclusions است، هرچند ممکن است با چشم غیرمسلح قابل‌مشاهده نباشد.
• الماس لَب‌گروان یا مصنوعی: اغلب به‌طور غیرطبیعی بی‌نقص به نظر می‌رسند یا الگوهای تکراری از ناخالصی دارند که با ذره‌بین جواهرشناس قابل شناسایی است.
• سنگ‌های بدل (شیشه یا زیرکنیا): معمولاً بدون هیچ Inclusions واقعی هستند یا حباب‌های هوا درون آن‌ها دیده می‌شود.

طبق استاندارد  GIA، درجه‌بندی شفافیت الماس از Flawless  (بدون نقص) تا Included  (دارای ناخالصی مشهود) تقسیم می‌شود. بنابراین اگر سنگی کاملاً بی‌نقص به نظر برسد، باید به اصالت آن شک کرد.

کیفیت قاب و نگین  (Setting & Mount)

یکی دیگر از سرنخ‌های مهم برای تشخیص واقعی بودن الماس، کیفیت قابی است که سنگ در آن قرار گرفته. جواهرسازان معتبر معمولاً الماس‌های اصل را در قاب‌هایی از فلزات گرانبها مثل طلا، پلاتین یا گاهی طلای سفید قرار می‌دهند.

• اگر الماس روی یک قاب طلای ۱۸ عیار، ۱۴ عیار یا پلاتین قرار دارد، احتمال اصالت آن بیشتر است.
• قاب‌های بی‌کیفیت از فلزات ارزان یا استیل معمولاً با سنگ‌های بدل همراه می‌شوند.
• اغلب قاب‌های حرفه‌ای دارای نشانه‌های حک‌شده (مانند علامت 750 برای طلای ۱۸ عیار یا Plat  برای پلاتین) هستند که اعتبار جواهر را افزایش می‌دهند.

یک نکته مهم: فروشندگان معتبر هرگز الماس واقعی را روی فلزات کم‌ارزش قرار نمی‌دهند، چون ارزش کل جواهر باید متناسب باشد. این دو معیار (شفافیت و کیفیت قاب) به تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند، اما به‌عنوان اولین مرحله بررسی می‌توانند بسیار راهگشا باشند و شما را در تمایز میان سنگ اصل و بدل یاری کنند.

ابزارهای دقیق‌تر برای تشخیص الماس

برای تشخیص الماس واقعی از تقلبی به‌صورت حرفه‌ای نیاز به ابزارهای تخصصی دارید. البته استفاده از این ابزارها برای کارشناسان این حوزۀ میسر است. بعضی از این ابزارها عبارت‌اند از:

تستر حرارتی و الکترونیکی

این دستگاه با سنجش هدایت حرارتی الماس می‌تواند اصالت آن را تا حد زیادی مشخص کند. البته بعضی سنگ‌ها مثل موئیسایت ممکن است نتیجه مشابهی بدهند.

گواهی‌نامه معتبر (GIA)

مطمئن‌ترین راه برای تشخیص الماس واقعی داشتن گواهی معتبر از مراکز جهانی مانند GIA است. این گواهی‌ها حتی شماره حک‌شده روی سنگ دارند که قابل پیگیری است.

روش‌های آزمایشگاهی

تکنیک‌هایی مثل طیف‌سنجی، فلورسانس یا اشعه X الماس طبیعی را از مصنوعی تفکیک می‌کنند. این آزمایش‌ها فقط در مراکز معتبر قابل انجام هستند.

چه زمانی برای تشخیص الماس واقعی به کارشناس مراجعه کنیم؟

چنانچه در شرایط مشابه بودید حتماً برای تست واقعی بودن الماس به افراد متخصص مراجعه کنید:

• ارزش سنگ بالاست؛
• تست‌های خانگی نتیجه مشخصی نمی‌دهند؛
• خرید یا فروش الماس؛
• برای دریافت بیمه یا ثبت گواهی‌نامه اصالت.

نکات خرید مطمئن الماس

• همیشه از فروشندگان معتبر خرید کنید.
• گواهی‌نامه معتبر اصالت مثل GIA بخواهید.
• به کیفیت تراش، وزن و قاب سنگ توجه کنید.
• حتماً شرایط بازگشت و ضمانت فروشنده را بررسی کنید.

جمع‌بندی

در این مطلب به شرح مفصل دربارۀ روش‌های خانگی تشخیص الماس گفتیم. حال می‌دانید که با انداختن الماس در یک لیوان آب یا دمیدن هوای داخل دهان به روی الماس می‌توان به واقعی یا فیک بودن آن پی برد. در پایان هم باید بگوییم که اگر جواهرات طلا که نگین و سنگ الماس دارند، خریداری می‌کنید، ضمن توجه به اصالت الماس حتماً از روش تشخیص طلا از بدل در منزل استفاده کنید؛ زیرا اگر پایه جواهر بدل باشد  به احتمال زیاد خود آن نیز تقلبی است.

چنانچه با روش‌های خانگی تشخیص الماس، همچنان از بابت اصالت آن مطمئن نشدید، از افراد متخصص در این زمینه کمک بگیرید. البته اگر از مراکز معتبر خرید و فروش جواهرات برای خرید این قبیل از محصولات اقدام کنید، از این بابت آسوده‌ خواهید بود. برای راحتی شما عزیزان توصیه می‌کنیم جواهراتی نظیر انگشتر طلا نگین دار را از فروشگاه لاوین با ضمانت اصالت و کیفیت محصول خریداری کنید.